İran’da derinleşen insani, ekonomik ve güvenlik krizi dünya kamuoyunun gündeminde

İran, bugün yalnızca bir iç siyasi kriz ile değil; aynı zamanda derin bir insani kriz, ağır bir ekonomik çöküş ve giderek artan bir güvenlik tehdidi ile karşı karşıya. Yazar ve konuşmacı Firoozeh Fekri, Veliaht Prens **Reza Pahlavi** tarafından son dönemde yapılan iki önemli çağrının, basit bir siyasi çıkış olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı. Fekri’ye göre bu çağrılar, İran halkının neyi reddettiğini değil, nasıl bir gelecek istediğini dünyaya göstermeyi amaçlayan tarihsel bir eşik niteliği taşıyor.

Özellikle son aylarda İran’da yaşanan gelişmeler, sorunun yalnızca yoksulluk ya da enflasyon başlığı altında ele alınamayacağını açıkça ortaya koyuyor. Çünkü ülkede para olsa dahi temel ihtiyaçlara erişim sınırlı; mal bulunsa bile güvenlik yok; güvenlik sağlansa dahi öngörülebilir bir gelecek sunulamıyor.

Ekonomik Çöküşün Ötesinde Bir Kriz

Firoozeh Fekri, İran’daki mevcut tablonun klasik bir ekonomik darboğazdan çok daha fazlası olduğunun altını çiziyor. Ekonomik kriz, doğrudan toplumsal çözülme ve insani dram ile iç içe geçmiş durumda. İşsizlik, gelir adaletsizliği ve temel ihtiyaçlara erişimde yaşanan sorunlar, geniş halk kesimlerini derin bir belirsizliğe sürüklüyor.

Bununla birlikte, güvenlik mekanizmalarının zayıflaması ve hukuki güvencelerin ortadan kalkması, toplum üzerindeki baskıyı daha da artırıyor. Fekri’ye göre eğer İran toplumu bir kez daha yalnız bırakılırsa, mevcut otoriteler infazları, baskıyı ve yaygın şiddeti artırmak konusunda daha da cesaretlenecek.

Yalnız Bırakılan Bir Toplumun Bedeli

Bu noktada dikkat çekilen en önemli unsur, krizin yalnızca İran sınırları içinde kalmayacak olması. Yoksulluk, suç oranlarının artması, zorunlu göç ve istikrarsızlık döngüsü, kısa sürede bölgesel bir tehdide dönüşebilir. Fekri, bunun sadece İran halkını değil, Ortadoğu dengelerini ve küresel güvenliği de doğrudan etkileyeceği uyarısında bulunuyor.

Bu nedenle dünya kamuoyunun, İran’daki gelişmeleri yalnızca izlemekle yetinmemesi gerektiği vurgulanıyor. Çünkü yaşananlar, pasif kalınabilecek bir süreç olmaktan çoktan çıkmış durumda.

Reza Pahlavi’nin Çağrıları Ne Anlama Geliyor?

Veliaht Prens Reza Pahlavi, bugün küresel ölçekte İran muhalefetinin en tanınan ve en tutarlı figürlerinden biri olarak öne çıkıyor. Ancak Firoozeh Fekri’ye göre Pahlavi’nin gücü, kişisel konumundan değil; İran halkının açık, geniş ve inkâr edilemez desteğinden** kaynaklanıyor.

Bu çağrıların temel amacı, dış müdahaleye dayalı bir değişim beklentisi yaratmak değil. Aksine, İran halkının kendi kaderini belirleme iradesini net bir şekilde ortaya koymasını sağlamak. Çünkü Fekri’nin de altını çizdiği gibi, hiçbir dış güç, halk desteği olmadan İran’da kalıcı ve istikrarlı bir dönüşüm yaratamaz.

Dünya Kamuoyuna Açık Mesaj

Firoozeh Fekri’nin çağrısında en dikkat çeken noktalardan biri, uluslararası topluma yönelik net mesajlar içeriyor olması. Dünya kamuoyunun artık şu gerçeği kabul etmesi gerektiği vurgulanıyor: En sert dış baskılar bile, ülke çapında örgütlü ve kararlı bir sivil halk hareketi olmadan gerçek bir iktidar değişimi yaratamaz.

Eğer İran halkının kolektif iradesi açık ve net biçimde ortaya konursa, dünya yeni bir gerçeklikle yüzleşmek zorunda kalacak. Bu gerçeklik, değişim isteyen ve bu değişimin sorumluluğunu üstlenmeye hazır bir millet gerçeği olacak.

Aksi Halde Bekleyen Tehlikeli Senaryo

Fekri’ye göre bu sürecin görmezden gelinmesi halinde İran’ı çok daha karanlık bir tablo bekliyor. Şiddetin yayılması, vekâlet güçleri üzerinden uygulanan baskının artması ve bunun sonucunda bölgesel istikrarın ciddi şekilde tehdit edilmesi olasılığı giderek yükseliyor.

Bu durum, yalnızca İranlıları değil; komşu ülkeleri ve küresel güvenlik mimarisini de doğrudan etkileyecek bir krize dönüşebilir.