2025 ARALIK AYI DIŞ TİCARET ENDEKSLERİ
2025 yılının aralık ayına ilişkin Dış Ticaret Endeksleri, Türkiye’nin dış ticaret performansında fiyat etkisi ile miktar etkisi arasındaki belirgin ayrışmayı bir kez daha ortaya koydu. İhracatta birim değerler güçlü biçimde artarken, miktar endeksindeki sınırlı gerileme dış talepteki kırılgan seyrin sürdüğüne işaret etti. İthalatta ise hem birim değer hem de miktar endekslerinde gözlenen artış, iç talep ve üretim yapısına dair önemli sinyaller verdi.
İHRACATTA DEĞER ARTIYOR, HACİM YERİNDE SAYIYOR
Aralık 2025’te ihracat birim değer endeksi, bir önceki yılın aynı ayına göre %13,0 artarak 126,5’e yükseldi. Bu artış, Türkiye’nin ihracat gelirlerinin önemli ölçüde fiyat artışları üzerinden büyüdüğünü gösteriyor. Özellikle imalat sanayinde (gıda, içecek ve tütün hariç) birim değer endeksinin %14,6 artması, sanayi ürünlerinde fiyatlama gücünün korunduğuna işaret etti.
Gıda, içecek ve tütün grubunda %12,1’lik artış, tarımsal ürün fiyatlarındaki küresel seyrin ihracat gelirlerine olumlu yansıdığını gösterirken; ham maddelerdeki %8,0’lik artış daha sınırlı bir değer kazanımına işaret etti. Buna karşılık, yakıtlar grubunda ihracat birim değer endeksinin %8,0 gerilemesi, enerji fiyatlarındaki küresel düşüşün doğrudan yansıması olarak öne çıktı.
Ancak fiyatlardaki bu olumlu tablo, miktar tarafında aynı ölçüde desteklenmedi. İhracat miktar endeksi aralık ayında %0,4 azalarak 165,7’ye geriledi. Gıda, içecek ve tütünde %1,7’lik, yakıtlarda ise %6,2’lik düşüş, dış talepteki zayıflığın sektörler bazında hissedildiğini ortaya koydu. Buna karşılık ham maddelerde %4,8, imalat sanayinde ise %0,5’lik sınırlı artışlar kaydedildi.
Bu görünüm, Türkiye’nin ihracatta “daha pahalı ama aynı miktarda” satış yaptığı bir döneme işaret ediyor. Başka bir ifadeyle ihracat gelirlerini ayakta tutan ana unsur, hacim genişlemesi değil, fiyat artışları oldu.
İTHALATTA HACİM GENİŞLİYOR, FİYAT BASKISI SINIRLI
İthalat cephesinde ise daha farklı bir tablo öne çıktı. Aralık 2025’te ithalat birim değer endeksi %4,2 artarak 136,9’a yükseldi. Bu artış, ihracattaki çift haneli yükselişle kıyaslandığında daha ılımlı bir fiyat baskısına işaret ediyor.
Sektörel kırılımda gıda, içecek ve tütünde %9,2’lik artış dikkat çekerken, imalat sanayinde %4,8’lik yükseliş kaydedildi. Ham maddelerde (yakıt hariç) birim değerlerin değişmemesi, sanayi üretimi açısından maliyet baskısının sınırlı kaldığını gösterdi. Yakıtlarda ise %9,8’lik sert düşüş, enerji ithalat faturası açısından olumlu bir gelişme olarak öne çıktı.
Asıl dikkat çekici gelişme ise ithalat miktar endeksinde yaşandı. İthalat miktar endeksi aralık ayında %6,3 artarak 146,4’e yükseldi. Gıda, içecek ve tütün grubunda %35,1 gibi çok güçlü bir artış kaydedilmesi, bu kalemde iç arzın ithalatla desteklendiğini gösterdi. İmalat sanayinde %11,3, ham maddelerde ise %9,4’lük artışlar, sanayi üretimi için ithal girdilere olan bağımlılığın sürdüğünü ortaya koydu.
Yakıt ithalat miktarındaki %1,2’lik düşüş ise enerji tüketimindeki sınırlı yavaşlamaya veya stok ayarlamalarına işaret eden bir gelişme olarak değerlendirildi.
“DİĞER MALLAR” KALEMİNDE SERT DALGALANMA
SITC sınıflamasında “başka bir yerde sınıflandırılamayan mallar” kaleminde gözlenen sert hareketler dikkat çekti. Bu grupta ihracat birim değer endeksi %52,4, ithalat birim değer endeksi ise %69,0 gibi olağanüstü artışlar kaydetti. Buna karşın miktar endekslerinde hem ihracatta (-%36,6) hem de ithalatta (-%41,0) sert düşüşler yaşandı. Bu tablo, söz konusu kalemde yüksek değerli ama düşük hacimli işlemlerin etkili olduğunu düşündürüyor.
MEVSİMSEL ETKİLERDEN ARINDIRILMIŞ VERİLER NE SÖYLÜYOR?
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere bakıldığında ihracat miktar endeksi, Kasım 2025’ten Aralık 2025’e %2,8 artarak 147,3’e yükseldi. Bu artış, kısa vadede ihracatta toparlanma sinyali olarak okunabilir.
Buna karşılık takvim etkilerinden arındırılmış yıllık karşılaştırmada ihracat miktar endeksi %4,3 azalarak 157,0’ye geriledi. Bu durum, aylık iyileşmeye rağmen yıllık bazda dış talep koşullarının halen zayıf olduğunu ortaya koyuyor.
GENEL TABLO: DEĞER KAZANIMI, HACİM SINAVI
Aralık 2025 dış ticaret endeksleri, Türkiye ekonomisinin dış ticarette fiyat avantajı ile ayakta kaldığını, ancak hacim artışı konusunda zorlandığını net biçimde gösteriyor. İhracatta birim değerlerdeki güçlü artış, gelirleri desteklerken; miktar endeksindeki zayıf seyir, küresel talep koşullarının ve rekabet baskısının sürdüğüne işaret ediyor.
İthalatta ise miktar artışı, iç talep ve sanayi üretimi açısından canlılığa işaret ederken, bu durum dış ticaret dengesi üzerinde baskı yaratabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor. Özellikle gıda ve imalat sanayi ithalatındaki hızlı artış, orta vadede yapısal bağımlılık tartışmalarını yeniden gündeme taşıyor.
Özetle Aralık 2025 verileri, Türkiye’nin dış ticarette “pahalı satıp çok alan” bir denge içinde ilerlediğini gösteriyor. Bu dengenin sürdürülebilirliği ise önümüzdeki dönemde küresel talebin seyri, enerji fiyatları ve sanayi üretiminin yönüne bağlı olacak.
Kaynak: TÜİK
