İran’da yaşananlar Türkiye’yi yakından ilgilendiriyor. İran’la kapı komşusuyuz; oradaki gerilim burada iş yapma şartlarını da etkiliyor. Etki en çok üç yerde kendini gösteriyor: sınırda, ödemede ve enerjide.
Önce lojistik etkileniyor. Gerilim arttığında taşımacılıkta belirsizlik büyüyor. Kontroller sıklaşabiliyor, iç nakliye yavaşlayabiliyor, teslim tarihleri ötelenebiliyor. İletişim ve internet kısıtları da süreci zorlaştırabiliyor; çünkü evrak takibi ve saha koordinasyonu aksayabiliyor. Kısacası bekleme süresi uzuyor, operasyon maliyeti artıyor, teslim planları daha geniş zamanla yapılmak zorunda kalıyor.
İkinci konu tahsilat. Belirsizlik dönemlerinde alıcı daha temkinli davranıyor. Vadeler uzayabiliyor, ödeme gecikmeleri artabiliyor. Bu yüzden ihracatçı “satışı yaptım” demekle yetinmiyor; paranın nasıl geleceğini baştan sağlamlaştırmak istiyor. Açık hesap yerine peşinat, akreditif ya da teminat gibi daha güvenli yöntemlere yönelim artıyor. Bu, ticaretin devam ettiği ama şartların sertleştiği anlamına geliyor.
Üçüncü başlığımız enerji. Türkiye İran’dan boru hattıyla doğalgaz alıyor ve BOTAŞ’ın İran’la kontratının Kasım 2026’da sona ermesi bekleniyor. Böyle bir dönemde “akışta sorun olur mu” sorusu kadar “yeni dönem koşulları nasıl şekillenir” sorusu da büyüyor. Belirsizlik arttıkça maliyet hesabı daha sık değişiyor; sanayi ve ihracatçı fiyat verirken daha dikkatli davranıyor.
Bir de yaptırım, sigorta ve uyum tarafı var. Kriz uzadıkça bazı işlemler daha fazla incelemeye takılabiliyor; sigorta şartları sıkılaşabiliyor, finansman maliyeti yükselebiliyor. Bu tablo ticareti tamamen durdurmuyor ama işleri ağırlaştırıyor; firmalar hacmi küçültüp riski azaltma refleksiyle hareket edebiliyor.
Benim düşüncem İran’daki gerilim Türkiye-İran ticaretini bir anda durdurmaz. Ama işi zorlaştırır. Sınırda süre uzar, tahsilat riski artar, enerji maliyetiyle ilgili belirsizlik büyür. Bu yüzden önümüzdeki dönemde ticaret eskisi kadar rahat yürümez; firmalar daha garantili ödeme ister, sevkiyatı daha sıkı planlar, maliyet hesabını da daha sık günceller.
