Vibe Coder ile Prompt Engineer Arasındaki Gerçek Fark

Son dönemde yapay zekâ ile yazılım geliştirme konusunda ciddi bir kavram karmaşası yaşanıyor. Özellikle “AI her şeyi yapıyor” algısı, üretim kalitesini artırmak yerine çoğu zaman düşürüyor.

Buradaki temel sorun şu: Yapay zekâ her şeyi yapabilir, ama bilinçli düşünemez.

Ve bu fark, iki ayrı kullanıcı tipini net biçimde ayırır: Vibe Coder ve Prompt Engineer (Context Engineer).

Yapay Zekâ Neden Bilinçli Düşünemez?

AI;

• Amaç seçmez
• Niyet kurmaz
• “Neden?” sorusunu kendiliğinden sormaz
• Doğru ile yanlışı bağlama göre tartmaz

AI yalnızca verilen koşullar içinde çalışır. Bilinç, hâlâ insana aittir. Bu yüzden kritik olan soru şudur: AI’ya ne yaptırdığın değil, nasıl yaptırdığın.

Vibe Coder Kimdir?

Vibe coder:

• “Bir şeyler yap” der
• Her şeyi AI’dan bekler
• Bağlam kurmaz
• Varsayımları kontrol etmez
• Çıktıyı sorgulamaz

AI bu durumda ne yapar? Tahmin eder. Boşlukları doldurur. Eksikleri uydurur. Ortaya çıkan şey çoğu zaman; çalışıyor gibi görünen ama sürdürülemeyen, ilk gerçek senaryoda dağılan bir sistemdir. Sorun AI değildir. Sorun, koşulsuz bırakılmış AI’dır.

Prompt Engineer (Context Engineer) Kimdir?

Prompt engineer önce kendisi düşünür.

• Problemi tanımlar
• Kapsamı çizer
• Koşulları belirler
• Sınırları koyar
• Beklenen çıktıyı tarif eder

AI’ya “ne yapacağını” değil, hangi şartlarda nasıl davranacağını söyler. Bu noktada AI tahmin etmez; uygular. Rastgelelik azalır, sonuç tekrarlanabilir hâle gelir. Sistem mimariye dönüşür.

Aradaki Farkın Özü

• Vibe coder şunu der: “AI yapsın.” (Beklentiyle çalışır.)
• Prompt engineer şunu der: “Şartlar bunlar. Bu koşullarda bu sonucu üret.” (Kontrolle çalışır.)

En Kritik Gerçek

Yapay zekâ zekâ üretmez. Zekâ varsa onu hızlandırır, yoksa açığı büyütür. Bu yüzden AI çağında farkı yaratan şey; daha iyi model kullanmak veya daha pahalı araçlar değil, daha net düşünmektir.

Son Söz

AI düşünen bir varlık değildir. Ama düşünen insanla birleştiğinde son derece güçlü bir araçtır. Bilinç kullanıcıda değilse, en gelişmiş AI bile sadece pahalı bir oyuncaktır.